คาร์บอนเครดิตคืออะไร?

1. Home
2. Mostori Blogs
3. News

---

Posted 19 Aug 2026 14:48 | 37 views

คาร์บอนเครดิตคืออะไร มีประโยชน์และขั้นตอนอย่างไรบ้าง พร้อมแนวทางเตรียมข้อมูลด้วย IoT Gateway เพื่อต่อยอดขอรับรอง

คาร์บอนเครดิตคืออะไร?

คาร์บอนเครดิต หมายถึงสิทธิที่เกิดขึ้นจากการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกหรือคาร์บอนไดออกไซด์ออกสู่สิ่งแวดล้อม รวมถึงการเก็บกักหรือดูดกลับก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมหรือโครงการต่าง ๆ โดยสิทธิดังกล่าวต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือตามระเบียบวิธีที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล ในประเทศไทยหน่วยงานที่ทำหน้าที่นี้คือองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. ซึ่งเป็นหน่วยงานภายใต้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่ทำหน้าที่วิเคราะห์ กลั่นกรอง และรับรองโครงการ

อีกมุมหนึ่ง คาร์บอนเครดิตยังถูกมองว่าเป็นการนำกลไกตลาดมาใช้เป็นเครื่องมือกำหนดราคาคาร์บอน (Carbon Pricing) โดยถือเป็นต้นทุนที่ผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกต้องจ่ายคืนให้สังคม เพื่อจูงใจให้เกิดการลดการปล่อยก๊าซ หากองค์กรใดลดการปล่อยได้ต่ำกว่ากรณีปกติ หรือดูดซับก๊าซเรือนกระจกได้มากกว่าปกติ ส่วนต่างที่ลดหรือดูดซับเพิ่มขึ้นนี้จะถูกนับเป็นคาร์บอนเครดิต โดย 1 คาร์บอนเครดิต เทียบเท่ากับการลดหรือหลีกเลี่ยงการปล่อยก๊าซเรือนกระจก 1 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO2e) 

ในมุมของภาคการเงิน คาร์บอนเครดิตยังถูกมองเป็นแนวคิดที่ช่วยลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นหนึ่งในเครื่องมือทางการเงินที่กระตุ้นให้เกิดการลงทุนในโครงการที่ช่วยลดโลกร้อนและส่งเสริมพลังงานสะอาด

---

คาร์บอนเครดิตมีกี่ประเภท

คาร์บอนเครดิตแบ่งออกได้กว้าง ๆ เป็น 2 รูปแบบ

• รูปแบบแรก คือเครดิตที่ได้จากโครงการลดหรือเลี่ยงการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Carbon Reduction/Avoidance Projects) เช่น การปรับเปลี่ยนเครื่องจักร อุปกรณ์ หรือแหล่งพลังงานให้ปล่อยก๊าซน้อยลงกว่าการดำเนินงานปกติ
• รูปแบบที่สอง คือเครดิตที่ได้จากโครงการดูดกลับก๊าซเรือนกระจกมากักเก็บไว้ (Carbon Removal Projects) เช่น การปลูก ดูแล หรือฟื้นฟูป่าไม้ ไปจนถึงเทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอนขั้นสูงอย่าง BECCS หรือ Direct Air Carbon Capture 

สอดคล้องกับอีกมุมมองที่แบ่งโครงการออกเป็น 2 ลักษณะเช่นกัน คือโครงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ทั้งจากกิจกรรมการผลิต การใช้พลังงาน การขนส่ง การเกษตร การใช้ประโยชน์ที่ดิน และการจัดการของเสีย กับโครงการดูดกลับก๊าซเรือนกระจก เช่น การกักเก็บลงชั้นใต้ดิน หรือการปลูกต้นไม้เพื่อดูดกลับคาร์บอนไดออกไซด์ 

---

ตลาดคาร์บอนเครดิตในไทย ภาคบังคับ vs ภาคสมัครใจ

ตลาดคาร์บอนเครดิตแบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก คือ

ตลาดบังคับ (Compliance Market) ซึ่งในไทยยังไม่ครอบคลุมทุกอุตสาหกรรมเท่าประเทศที่พัฒนาแล้ว แต่เริ่มถูกนำมาใช้กับบางภาคส่วนที่ใช้พลังงานสูงและต้องปฏิบัติตามเป้าหมายลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศ 

ตลาดสมัครใจ (Voluntary Market) ที่เปิดให้ธุรกิจและบุคคลทั่วไปซื้อคาร์บอนเครดิตเพื่อชดเชยการปล่อยก๊าซของตนเองและเสริมภาพลักษณ์ด้านความยั่งยืน ซึ่งเป็นตลาดที่บริษัทไทยจำนวนมากเข้าร่วมในปัจจุบัน 

สำหรับมาตรฐานการรับรองในไทย อบก. เป็นผู้จัดตั้งโปรแกรมหลักคือโครงการลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจของประเทศไทย (T-VER) ซึ่งรับรองโครงการที่ลดหรือกักเก็บก๊าซเรือนกระจกได้ โดยต้องผ่านข้อกำหนดเฉพาะที่ยืนยันได้ว่าการลดก๊าซนั้นเกิดขึ้นจริง วัดผลได้ และตรวจสอบได้ นอกจากนี้ยังมีโครงการ CORSIA สำหรับสายการบินที่ต้องการชดเชยการปล่อยก๊าซจากเที่ยวบินระหว่างประเทศ 

ทั้งนี้ ปัจจุบันไทยยังไม่มีกฎหมายบังคับใช้ตลาดคาร์บอนอย่างเต็มรูปแบบ อยู่ระหว่างการจัดทำร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้อง การซื้อขายคาร์บอนเครดิตในไทยจึงยังเป็นการดำเนินการแบบสมัครใจเป็นหลัก ผ่านแพลตฟอร์มที่ อบก. ร่วมกับสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยเปิดให้บริการ

---

คาร์บอนเครดิตมีประโยชน์อย่างไร

ในระยะสั้น คาร์บอนเครดิตช่วยเร่งให้เกิดการพัฒนาโครงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก สร้างรายได้เสริมจากการขายเครดิต และเป็นตัวช่วยให้ธุรกิจที่มีข้อจำกัดด้านเงินทุนหรือเทคโนโลยีสามารถใช้คาร์บอนเครดิตชดเชยการปล่อยก๊าซของตนเองได้ (Carbon Neutral) รวมถึงตอบโจทย์เงื่อนไขด้านสิ่งแวดล้อมของคู่ค้าและกฎระเบียบต่าง ๆ ส่วนในระยะกลางถึงระยะยาว คาร์บอนเครดิตประเภทดูดกลับก๊าซเรือนกระจก เช่น จากป่าไม้หรือเทคโนโลยี CCUS ช่วยตอบโจทย์เป้าหมาย Net Zero สำหรับส่วนที่องค์กรไม่สามารถลดการปล่อยได้เองทั้งหมด

นอกจากมิติด้านสิ่งแวดล้อม คาร์บอนเครดิตยังทำหน้าที่เป็นกลไกกระตุ้นให้เกิดการลงทุนในโครงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ช่วยลดภาวะโลกร้อน และส่งเสริมการลงทุนในพลังงานหมุนเวียนและพลังงานสะอาดไปพร้อมกัน

---

ต้องทำอย่างไรบ้างหากต้องการคาร์บอนเครดิต

โครงการหรือกิจกรรมที่ต้องการขอการรับรองคาร์บอนเครดิตต้องเลือกลักษณะโครงการให้ชัดเจนก่อน ว่าเป็นโครงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (จากการผลิต การใช้พลังงาน การขนส่ง การเกษตร หรือการจัดการของเสีย) หรือโครงการดูดกลับก๊าซเรือนกระจก (เช่น การปลูกต้นไม้หรือการกักเก็บใต้ดิน) จากนั้นจึงยื่นขอการรับรองผ่านหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยในไทยคือ อบก. ภายใต้โครงการ T-VER ซึ่งต้องผ่านข้อกำหนดที่พิสูจน์ได้ว่าการลดก๊าซเกิดขึ้นจริง วัดผลได้ และตรวจสอบได้ 

เนื่องจากการรับรองคาร์บอนเครดิตต้องผ่านการตรวจสอบทางวิชาการ โดยผู้ตรวจสอบต้องผ่านการอบรมและมีความรู้ความสามารถ และต้องยืนยันได้ว่าผลลัพธ์เกิดขึ้นจริง จึงมีค่าใช้จ่ายในการตรวจประเมิน ดังนั้นโครงการหรือกิจกรรมจึงต้องมีขนาดที่เหมาะสมกับต้นทุนตรงนี้จึงจะคุ้มค่า เช่น การปลูกป่าเพื่อขอคาร์บอนเครดิตควรมีพื้นที่ไม่น้อยกว่า 10 ไร่ ส่วนโครงการขนาดเล็กสามารถรวมกลุ่มกันหลายโครงการเพื่อยื่นขอร่วมกันได้ 

ก่อนเริ่มโครงการ ควรพิจารณาต้นทุนของการตรวจประเมินก่อนดำเนินโครงการ และต้นทุนการทวนสอบทุกครั้งที่ต้องการขอรับรองเครดิตเพิ่มเติมจากผู้ประเมินภายนอก นอกเหนือจากต้นทุนดำเนินการและบำรุงรักษาโครงการเอง ประเด็นเรื่องความประหยัดต่อขนาด (Economy of Scale) จึงเป็นสิ่งที่ต้องคิดควบคู่ไปกับแผนธุรกิจ นอกจากนี้ราคาคาร์บอนเครดิตยังไม่มีราคาตายตัว ขึ้นอยู่กับประเภทโครงการและอุปสงค์อุปทานในตลาด และเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไปในอนาคตอาจส่งผลต่อปริมาณเครดิตที่โครงการจะได้รับด้วย 

ท้ายที่สุด คาร์บอนเครดิตช่วยสร้างรายได้เสริมได้ แต่การทำกำไรจากคาร์บอนเครดิตอย่างเดียวยังค่อนข้างยากในปัจจุบัน เนื่องจากต้นทุนตรวจสอบและรับรองที่สูง ผลตอบแทนส่วนใหญ่จึงมักมาจากผลพลอยได้ของโครงการ เช่น การประหยัดพลังงานหรือประสิทธิภาพเครื่องจักรที่เพิ่มขึ้น ควบคู่ไปกับรายได้จากการขายเครดิต โดยโครงการบางประเภท เช่น โครงการป่าไม้ที่มีผลประโยชน์ร่วมด้านเศรษฐกิจชุมชน อาจได้รับความสนใจและราคาเสนอซื้อที่สูงกว่าปกติ ที่มา: Kasikorn Research

---

ในทางปฏิบัติ ขั้นตอนที่มักถูกมองข้ามแต่สำคัญมากคือการเตรียม "ข้อมูล" ให้พร้อมตั้งแต่ต้น เพราะการยื่นขอรับรองคาร์บอนเครดิตต้องใช้ข้อมูลการใช้พลังงานหรือการปล่อยก๊าซที่วัดได้จริงและต่อเนื่องมาประกอบเอกสาร สำหรับโรงงานหรือองค์กรที่มีเครื่องจักรและมิเตอร์กระจายอยู่หลายจุด อุปกรณ์อย่าง LoRa Gateway จาก Mostori สามารถเชื่อมต่อเข้ากับเครื่องจักร มิเตอร์ไฟฟ้า และเซนเซอร์ในพื้นที่ แล้วส่งข้อมูลผ่านการสื่อสารไร้สายระยะไกล (Wi-Fi/LoRa) เข้าสู่ระบบส่วนกลางได้อย่างต่อเนื่อง ช่วยให้มีชุดข้อมูลการใช้พลังงานที่พร้อมนำไปต่อยอดจัดทำรายงานหรือประกอบการยื่นขอคาร์บอนเครดิตในขั้นตอนถัดไป โดยตัวอุปกรณ์ทำหน้าที่เป็นชั้นเก็บข้อมูลต้นทางเท่านั้น การรับรองคาร์บอนเครดิตยังคงต้องผ่านกระบวนการตาม T-VER และผู้ทวนสอบที่ อบก. รับรองตามปกติ

รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ LoRa Gateway > https://www.mostori.com/blog392.html
รายละเอีดยสินค้า LoRa/ IoT Gateway > https://www.mostori.com/Industrial-LoRa-iot-Gateway-products-gs107.html

---

แหล่งอ้างอิงข้อมูล
สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) — คาร์บอนเครดิต (Carbon Credit) คืออะไร: tei.or.th/th/article_detail.php?bid=129
ศูนย์วิจัยกสิกรไทย (Kasikorn Research) — อยากรู้...คาร์บอนเครดิต คืออะไร? ขายทำกำไรได้หรือไม่?: kasikornresearch.com — CarbonCredit-info73
CarbonWatch (Thaicom) — คาร์บอนเครดิตคืออะไร? อธิบายแบบเข้าใจง่าย: carbonwatch.earthinsights.net/articles/what-is-carbon-credit
CIMB Thai — ทำความรู้จัก คาร์บอนเครดิต แนวคิดช่วยโลกลดมลพิษ: cimbthai.com/th/personal/blog/lifestyle-tips/carbon-credit.html